Việc bóng bàn nam thua Nhật Bản tại Asian Games đã trở thành một điểm nóng lớn của làng thể thao. Sau trận, không ít người hâm mộ cảm thán rằng hễ bóng bàn Trung Quốc thua là phần bình luận lại tràn ngập những tiếng gọi Phàn Chấn Đông trở về; còn khi bóng chuyền nữ gặp trắc trở về thành tích, mọi người lại đồng loạt mong Chu Đình một lần nữa khoác áo đội tuyển. Hai vận động viên vẫn duy trì đẳng cấp hàng đầu thế giới, nay đều đang thi đấu ở các giải nước ngoài mà không thể đứng trên sân đấu của đội tuyển quốc gia, chuyện này không chỉ khiến người hâm mộ trong nước khó hiểu, mà truyền thông nước ngoài cũng cảm thấy khó lý giải.
Nhiều người hâm mộ nảy sinh thắc mắc: họ không thể trở lại, lẽ nào là vì đã chắn đường người khác, đụng chạm tới lợi ích của một số người? Cách nói "bậc thầy lưu lạc nước ngoài, người mới chiếm giữ điện đường" được lan truyền rộng rãi trên mạng. Nhưng chuyện này không phải là cuộc tranh giành lợi ích đơn giản.
Hoàn cảnh của Chu Đình và Phàn Chấn Đông đều có những nguyên nhân khách quan riêng. Chu Đình nhiều năm bị chấn thương cổ tay cũ hành hạ, cần được chăm sóc tỉ mỉ lâu dài, nên đã chọn sang Italy thi đấu. Theo quy định của bóng chuyền trong nước, vận động viên cần hoàn tất đăng ký trong nước ở một khoảng thời gian cố định thì mới đủ tư cách được chọn vào đội tuyển quốc gia. Lịch thi đấu mùa giải Serie A trùng với thời gian đăng ký, lỡ mất khoảng thời gian đó thì sẽ mất tư cách thi đấu trong năm.
Còn Phàn Chấn Đông thì sau thời gian dài thi đấu với mật độ cao đã kiệt quệ cả về thể chất lẫn tinh thần. Chịu ảnh hưởng từ quy định thi đấu của Liên đoàn Bóng bàn Quốc tế, anh chọn rút khỏi bảng xếp hạng thế giới, mà việc tuyển chọn cho các giải quốc tế lớn của đội tuyển quốc gia lại phụ thuộc rất nhiều vào hệ thống xếp hạng thế giới, vì vậy anh mất đi con đường để thi đấu. Việc hai người ra nước ngoài đều là lựa chọn dựa trên tình trạng cơ thể và định hướng sự nghiệp của bản thân, chứ không đơn thuần là bị gạt ra ngoài.
Việc xây dựng đội tuyển quốc gia vốn đã có nhiệm vụ chuyển giao thế hệ. Hiệp hội Bóng bàn và Hiệp hội Bóng chuyền vừa phải tính đến thành tích trước mắt, vừa phải cho các tay vợt, cầu thủ trẻ cơ hội cọ xát ở giải lớn, không thể mãi dựa vào lão tướng để chống đỡ. Nhưng tiếng nói của người hâm mộ cũng rất chân thực: khi đội gặp thất bại ở giải đấu then chốt, mọi người tự nhiên sẽ nhớ tới những át chủ bài từng có thể định đoạt trận đấu.
Không ít người hâm mộ không hiểu vì sao những vận động viên mạnh nhất lại thi đấu ở các giải nước ngoài. Nhịp độ thi đấu và môi trường tập luyện của các giải nước ngoài phù hợp hơn với việc phục hồi thể chất và định hướng sự nghiệp ở giai đoạn hiện tại của họ. Họ vẫn đạt thành tích nổi bật ở các sân đấu nước ngoài, đủ để chứng minh năng lực thi đấu không hề đi xuống.
Thực ra, dù là những lùm xùm ở Hiệp hội Bóng bàn hay Hiệp hội Bóng chuyền, những người hâm mộ thật lòng yêu quý họ trong thâm tâm lại không mong họ quay về nữa. Họ đã vì đất nước mà giành về vô số huy chương vàng và vinh quang, phải trả giá bằng một thân đầy thương tích, sau này càng nên tận hưởng sự nghiệp của riêng mình, không cần phải cuốn vào những tranh chấp trong và ngoài sân đấu nữa. Có thể thấy rõ, khi thi đấu ở giải nước ngoài, cả hai đều có trạng thái thoải mái, chơi bóng vui vẻ; ngược lại, khi Chu Đình về nước thi đấu trước đây, câu nói sau trận "chúng tôi không có phòng thủ, không có tấn công" nói lên thực tế trên sân, nhưng lại gây ra tranh cãi rất lớn, khoảng thời gian đó có thể thấy rõ cô bị dồn nén cảm xúc, không hề thoải mái.
Tất nhiên, những thắc mắc mà người hâm mộ nêu ra là đáng được coi trọng. Làm thế nào để tìm được sự cân bằng giữa chuyển giao thế hệ, xây dựng lực lượng kế cận và triệu tập các lão tướng hàng đầu là bài toán mà Hiệp hội Bóng bàn và Hiệp hội Bóng chuyền cần suy nghĩ. Sự phát triển của thể thao vừa cần đào tạo thế hệ mới, vừa cần xây dựng cơ chế linh hoạt hơn, giữ lại khả năng giữ chân nhân tài hàng đầu.
Thể thao thi đấu có thắng có thua, chuyển giao thế hệ càng là con đường tất yếu. Người hâm mộ mong át chủ bài trở lại, về bản chất là kỳ vọng đội đạt thành tích tốt hơn. Nhưng muốn mạnh lâu dài thì không thể chỉ trông chờ vào ngôi sao cứu vãn tình thế, hoàn thiện hệ thống đào tạo trẻ, sắp xếp hợp lý cơ chế luân chuyển nhân tài mới là kế sách lâu dài.
